Library
Torts
Malicious Prosecution
(Greek) Ελβετικό Φράγκο – Η σημασία και η αξιοποίηση της απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Last Update: September, 2016

Η σχετικά πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-26/13, Árpád Kásler και Hajnalka Káslerné Rábai εναντίον OTP Jelzálogbank Zrt σε συνδυασμό με την ενδυνάμωση και σχεδόν εξίσωση του Ελβετικού Φράγκου έναντι του Ευρώ, έχει αναγάγει το θέμα που αφορά τη συνομολόγηση δανείων σε Ελβετικό Φράγκο σε επίκαιρο και κεφαλαιώδες ζήτημα για πολλούς δανειολήπτες – όχι μόνο στην Κύπρο – και έχει λάβει κοινωνική και πολιτική διάσταση.

Ποια, όμως, η σημασία της Απόφασης Kásler και ποια η αξία της για τους δανειολήπτες σε Ελβετικό Φράγκο;

Στην εν λόγω υπόθεση, οι Kásler και Káslerné Rábai συνήψαν σύμβαση δανείου με ουγγρική τράπεζα η οποία προνοούσε, μεταξύ άλλων, ότι: «ο δανειστής [δηλαδή η τράπεζα] καθορίζει το ποσό έκαστης των οφειλομένων δόσεων σε ουγγρικά φιορίνια βάσει της τιμής πωλήσεως του ξένου νομίσματος [δηλαδή σε ελβετικά φράγκα] που θα έχει εφαρμόσει η τράπεζα την προηγούμενη της ημέρας κατά την οποία η δόση καθίσταται ληξιπρόθεσμη».

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασιζόμενο στην οδηγία 93/13/ΕΟΚ, έκρινε, μεταξύ άλλων και κυριότερα, την πιο πάνω ρήτρα του δανείου ως καταχρηστική λόγω ασαφούς και ακατάληπτης διατύπωσης. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο καθόρισε ως αρχή ότι:

«όσον αφορά συμβατική ρήτρα, όπως η επίμαχη, η απαίτηση περί σαφούς και κατανοητής διατύπωσης των ρητρών (άρθρο 4.2 της Οδηγίας) επιβάλλει όχι μόνο οι ρήτρες να είναι διατυπωμένες κατά τρόπο σαφή και κατανοητό για τον καταναλωτή από γραμματική άποψη, αλλά επιπλέον η σύμβαση να εκθέτει κατά τρόπο διαφανή την ακριβή λειτουργία του μηχανισμού μετατροπής του ξένου νομίσματος που προβλέπει η επίμαχη ρήτρα καθώς και τη σχέση μεταξύ του συγκεκριμένου μηχανισμού και του μηχανισμού που προβλέπουν άλλες ρήτρες σχετικά με την αποδέσμευση του δανείου, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να εκτιμήσει, βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις οικονομικές συνέπειες που τα ανωτέρω συνεπάγονται γι’ αυτόν».

Περαιτέρω, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνώρισε στο Ουγγρικό Δικαστήριο τη δυνατότητα αντικατάστασης της καταχρηστικής και άκυρης ρήτρας με εθνική διάταξη ενδοτικού δικαίου, εφόσον του το επέτρεπε εθνική νομοθετική ρύθμιση. Ως εκ τούτου, το Ουγγρικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι οι ληξιπρόθεσμες δόσεις του δανείου θα καταβάλλονταν στην τράπεζα με βάση την ισοτιμία Ευρώ – Ελβετικού Φράγκου που ίσχυε κατά το χρόνο συνομολόγησης της σύμβασης.

Η οδηγία 93/13/ΕΟΚ ενσωματώθηκε στην Κυπριακή νομοθεσία με τον περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμο του 1996.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η εν λόγω Νομοθεσία αλλά και η πιο πάνω απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν ισχύουν σε όλες τις περιπτώσεις δανείων. Ο Νόμος τυγχάνει εφαρμογής μόνο σχετικά με ρήτρα σύμβασης που έχει συναφθεί μεταξύ τράπεζας και καταναλωτή και η οποία δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης, υπό την έννοια ότι η ρήτρα ή/και η σύμβαση στην οποία περιλαμβάνεται έχει συνταχθεί εκ των προτέρων και ο καταναλωτής εκ των πραγμάτων δεν ήταν δυνατό να επηρεάσει το περιεχόμενό της, ανεξαρτήτως εάν κατέβαλε προσπάθεια προς τούτο.

Για την εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα μιας ρήτρας, το Δικαστήριο θα λάβει υπόψη τη φύση των παρεχόμενων υπηρεσιών, όλες τις περιστάσεις που ίσχυαν κατά το χρόνο σύναψης της σύμβασης καθώς και τις ρήτρες της σχετικής σύμβασης στο σύνολό τους.

Σημαντικό στοιχείο στην κρίση του Δικαστηρίου αποτελεί η απάντηση στο ερώτημα εάν και σε ποιο βαθμό ο καταναλωτής/δανειολήπτης παροτρύνθηκε από την τράπεζα προς τη συνομολόγηση δανειακής σύμβασης σε Ελβετικό Φράγκο (όπως ισχύει για την πλειοψηφία των περιπτώσεων).

Επανερχόμενοι στην Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνουμε ότι δεν έχει καθορίσει κανόνα απόλυτης και καθολικής εφαρμογής περί του καταχρηστικού χαρακτήρα και δεν εισηγείται ότι όλες οι ρήτρες που περιλαμβάνονται σε δανειακές συμβάσεις και οι οποίες προβλέπουν τον υπολογισμό των ληξιπρόθεσμων δόσεων στη βάση της ισοτιμίας που ισχύει κατά την ημέρα καταβολής της δόσης ή εν πάση περιπτώσει, στη βάσει ισοτιμίας διαφορετικής από την ισχύουσα κατά την ημερομηνία συνομολόγησης της σύμβασης, θα πρέπει να θεωρούνται άκυρες.

Αυτό που η Απόφαση έχει, εντούτοις, καθορίσει με σαφήνεια και αυστηρότητα είναι ότι η ρήτρα δανειακής σύμβασης που προνοεί για τον καθορισμό της δόσης, θα πρέπει να εκθέτει με τρόπο διαφανή, σαφή και κατανοητό στον δανειολήπτη το μηχανισμό μετατροπής του Ελβετικού Φράγκου σε Ευρώ, τον τρόπο λειτουργίας του καθώς και τη σχέση μεταξύ του μηχανισμού αυτού και του μηχανισμού αποδέσμευσης του δανείου, ούτως ώστε ο δανειολήπτης να είναι σε θέση να σταθμίσει τους ενδεχόμενους κινδύνους και στη βάση αυτή να εκτιμήσει με τρόπο σαφή και κατανοητό τις οικονομικές συνέπειες και τη σημασία εξασφάλισης δανείου σε Ελβετικό Φράγκο.

Το βέβαιο είναι ότι ρήτρα σε σύμβαση δανείου η οποία προνοεί απλά και μόνο ότι η μηνιαία δόση προς εξόφληση του δανείου θα καταβάλλεται σε Ευρώ στη βάση της ισοτιμίας Ευρώ – Ελβετικού Φράγκου ή της τιμής πώλησης του Ελβετικού Φράγκου κατά την ημέρα καταβολής της δόσης, παρά το ότι είναι κατανοητή από γραμματικής άποψης, εντούτοις θεωρείται καταχρηστική αφού ελλείπει από αυτήν ο μηχανισμός σαφούς και κατανοητής επεξήγησης στον δανειολήπτη του τρόπου υπολογισμού των οικονομικών συνεπειών, θετικών ή αρνητικών, που εμπεριέχει η λήψη δανείου σε Ελβετικό Φράγκο.

Αναμφίβολα, η πιο πάνω Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει εξοπλίσει τους δανειολήπτες με ισχυρό διαπραγματευτικό εφόδιο έναντι των Τραπεζών, το οποίο οι τελευταίοι θα πρέπει να επωφεληθούν στο έπακρο και χρησιμοποιήσουν δεόντως.

Εκτός της πιο πάνω απόφασης, το δικηγορικό μας γραφείο, κατόπιν μελέτης, έχει εντοπίσει αποφάσεις από Δικαστήρια άλλων χωρών που εφαρμόζουν τις αρχές του κοινοδικαίου στο δικαιικό τους σύστημα, στις οποίες το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η τράπεζα, η οποία παραχώρησε δάνειο σε ξένο νόμισμα (συγκεκριμένα Ελβετικό Φράγκο), είχε την υποχρέωση έναντι του πελάτη της να ενεργήσει με εύλογη επιμέλεια και δεξιότητα προς το σκοπό προστασίας των συμφερόντων του τελευταίου, ο οποίος δεν κατέχει τη γνώση για το πώς λειτουργεί το νομισματικό σύστημα και η διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών, ούτε για τους οποιουσδήποτε μηχανισμούς προστασίας από τέτοιες διακυμάνσεις. Αν και οι αποφάσεις Δικαστηρίων τρίτων χωρών δεν είναι δεσμευτικές, αλλά μόνο καθοδηγητικές για τα Κυπριακά Δικαστήρια, εντούτοις τα Δικαστήρια μας τείνουν να καθοδηγούνται και να ακολουθούν αποφάσεις Δικαστηρίων άλλων χωρών, ιδιαίτερα στην απουσία αντίστοιχων Κυπριακών αποφάσεων.

Υπό το φως των πιο πάνω, συμβουλή μας προς τους δανειολήπτες είναι να διαπραγματευτούν τις δανειακές τους συμβάσεις με τις τράπεζες με έρεισμα και εφόδιο ιδιαίτερα την Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προτού το πράξουν, θα ήταν συνετό να λάβουν νομική συμβουλή που να τους καθορίζει το εύρος των δικαιωμάτων τους έναντι της τράπεζας στη βάση της εν λόγω Απόφασης. Σε κάθε περίπτωση, ο δανειολήπτης θα πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικός πριν προχωρήσει στην υπογραφή οποιουδήποτε εγγράφου που του παρουσιάσει η τράπεζα. Οι τράπεζες θα επιδιώξουν τη μετατροπή των δανειακών συμβάσεων από Ελβετικό Φράγκο σε Ευρώ ώστε να απαλλαγούν από το ενδεχόμενο ο δανειολήπτης να απαιτήσει, δικαστικά ή μέσω διαπραγμάτευσης, την εφαρμογή της ισοτιμίας Ευρώ – Ελβετικού Φράγκου που ίσχυε κατά την ημερομηνία συνομολόγησης της δανειακής σύμβασης.

Η Α. ΚΑΡΙΤΖΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Δ.Ε.Π.Ε. είναι επαρκώς ενημερωμένη και τελεί στη διάθεση του δανειολήπτη για παροχή νομικής άποψης σχετικά με το εύρος των προσωπικών του δικαιωμάτων έναντι της τράπεζας, καθώς και καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο διαπραγμάτευσης της δανειακής του σύμβασης με την τράπεζα. Επί του παρόντος, εκτός από την παροχή σχετικών νομικών συμβουλών, η δικηγορική μας εταιρεία λαμβάνοντας οδηγίες από πελάτες της έχει ήδη τροχιοδρομήσει τη σύνταξη και καταχώρηση αγωγών εναντίον τραπεζών για συμβάσεις δανείου οι οποίες συνομολογήθηκαν σε Ελβετικά Φράγκα.

Αντιλαμβανόμενοι την γενική ανησυχία αναφορικά με τις συνομολογηθείσες συμβάσεις δανείου σε Ελβετικά Φράγκα, οι δικηγόροι του γραφείου μας βρίσκονται στη διάθεσή σας για οποιεσδήποτε ερωτήσεις και/ή διευκρινήσεις σχετικά με το εν λόγω θέμα χωρίς οποιαδήποτε περαιτέρω δέσμευση.

Relative Tags:
Publish Date: 16 February, 2015
Petros Petrocostas Petros is the Corporate and Financial Consultant of the Firm. He was born in Nicosia where he also resides...

Contact the Author

Advocates and Legal Consultants | Cyprus